BÂBIÂLİ SOHBETLERİ’NDE KAYIP TÜRK ÇİNİLERİNİN İZİNİ SÜRÜYORUZ

Konu: Kayıp Türk Çinileri
Konuşmacı: Nazan Ilgaz
Yönetici: Ayşenur Aydemir
Tarih: 19 Kasım 2026 Perşembe
Saat: 17:00
Yer: Cağaloğlu Kitapçılar Çarşısı Kahve Hane

Alayköşkü cad. Küçük sok. Cağaloğlu

Kültür ve sanat dolu bir akşam için buluşuyoruz. Fatih Belediyesi ve ESKADER iş birliğiyle düzenlenen Bâbıâli Sohbetleri’nin 462. programında, Nazan Ilgaz ile “Kayıp Türk Çinileri” üzerine derinlemesine bir sohbet gerçekleştireceğiz. Ayşenur Aydemir’in yöneteceği bu keyifli söyleşiye tüm sanatseverleri bekliyoruz. 

Geleneksel Türk Sanatlarından Çini Sanatı, kültür yaşamımızda yüzyıllar boyunca çok önemli yer edinmiştir. Bilindiği gibi kâşi (duvar çinisi) grubu çiniler; cami, türbe, saray, köşk ve hamamlar gibi sivil ve kamusal yapılarda kullanılmıştır. Dolayısıyla buradaki kayıpların çalınma suretiyle gerçekleştiğini anlıyoruz.

Geleneksel Sanatlar, bir ülkenin parmak izleridir. Eğer, bu sanatlar yerinde korunamaz ve çalınmalarına göz yumulursa, o ülkenin kimliği zarar görmüş sayılır. Cami ve türbelerimizden, sanatsal ve manevi değerleri yüksek birçok çini çalınarak yurt dışındaki koleksiyonerlere satılmıştır. Günümüzde bir takım sanat severler ve uzman kişilerin şahsi gayretleri ile ve iz sürmeleri sonucu bu çinilerin bazılarına ulaşılabilmiştir. Ama ulaşılamayanların var olduğunu, yerleri boş kalan ya da replikalarla doldurulmuş olmalarından anlıyoruz.

Türk Çini Sanatı eserlerimizin kaybı, sadece sahip olduğu yapıya değil, kültürümüze ve geleneklerimize vurulmuş bir darbedir. Çünkü bu çinilerin her biri kullanıldıkları yapıların ruhunu temsil etmektedir. Çinilerimizin görevi sadece süslemek amacı gütmeyen, son derece önemli anlamlar taşıyan parçaların çalınması, yapıda yerine konulamayacak yaralar vermektedir.

Bu söyleşinin amacı, çalınan kültür varlıklarımızla ilgili bir farkındalık yaratmaktır. Bulunduğu yerlerden sökülüp alıp götürülen kâşi grubu çinilerimize atıfta bulunmaktır. Ait oldukları yapılarda yerleri bazen boş, bazen kopyalarının konması bir çözüm değildir. Esas olan bu eserlerin ülkemize iade edilmesi ve ait oldukları yapılara konmasıdır.

Nazan Ilgaz

Türk Çini Sanatı öğretmeni ve araştırmacı

1970 yılında Bayburt’ta doğdu. Mimar Sinan Üniversitesi Güzel Sanatlar Akademisi Geleneksel Türk El Sanatları Çini Sanat Dalından 1993’de mezun oldu. 2011 yılına kadar Tekstil Tasarımcısı olarak çalıştı. 2015 yılında Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü Latife Aktan Özel Çini Atölyesinde Yüksek Lisans eğitimini tamamladı.

1991 yılında Topkapı Sarayı Restorasyon Konservasyon merkezinde yaptığı stajda Vezneciler Şehzâde Mehmet Türbesi çinilerinin restorasyon çalışmalarına katıldı. 1995 yılında Kültür ve Turizm Bakanlığı Devlet Türk Süsleme Sanatları Yarışmasında sergileme aldı.

2015 yılında 2.Uluslararası Avrasya Türk Sanatları Kongresi’nde yüksek lisans konusu olan “İstanbul’a ait yapılardaki kayıp Türk Çinileri” konulu bildiri sundu. Aynı konu başlığı altında 2016 yılında Küçükçekmece Belediyesi Geleneksel Sanatlar Akademisi’nde söyleşi gerçekleştirdi.

 2017 yılında yapılan 19. Devlet Türk Süsleme Sanatları Yarışması Çini branşında başarı ödülü aldı. Almanya Münih İslam Sanatı ve Kültürü Araştırma Merkezinin çıkardığı “EOTHEN VII” kitabında “Hamburg Müzesinde bulunan Türk Çinileri” konulu, Berlin Müzesi küratörü Deniz Erduman ile birlikte ortak makalesi yer aldı.

2019’da 16. Uluslararası Türk Sanatları Kongresi’nde (UTSK) “Edirne Selimiye Cami Hünkar Mahfili Çinileri” konulu bildiri sundu ve aynı bildiriyi ayrıca Mimar Sinan Üniversitesi Güzel Sanatlar Akademisi Geleneksel Türk Sanatları bölümünde gerçekleştirdi. Aynı yıl Küçükçekmece Geleneksel Sanatlar Akademisinde “Türk Çini Sanatında Desen ve Tasarım” konulu ve ayrıca 2023’de “İznik çinilerinin çeşit ve formları” konulu söyleşiler gerçekleştirdi. Harvard Universitesi yayını olan Muqarnas kitabında “Sözde Piyale Paşa İznik Çini alınlıkların tarih yazımı ve bunların yeniden atfedilmesi” konulu Deniz Erduman Çalış ile ortak makalesi yayınlandı (2026). Çeşitli yurtiçi ve yurtdışı karma sergilere katıldı.

Yurt dışı müze ve müzayedelerdeki Türk Çini Sanatı eserlerini araştırmak ve ait oldukları yapıları belirlemek için çalışmalar yürütmektedir. Amaç bu sanat dalını gelecek nesillere kayıpları ile birlikte tanıtmaktır. Yurtdışındaki müze yetkilileri ile irtibat kurarak ortak araştırmalar yapmaktadır. Ayrıca eserlerinin temel felsefesi bu bağlamda tasarımlarında; gelenekten beslenen modern ve çağdaş yorumlar ekleyerek,çalınmış çinilere atıfta bulunarak üretmektir.

2014 yılından beri Küçükçekmece Belediyesi Güzel Sanatlar Akademisi’nde çini tasarımı dersleri vermektedir.

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir